فلسفه جدید

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» منتشر شد

فلسفه‌ورزی گشوده / کالبدشکافی معرفت‌شناختی آراء «کای‌پائیل» و «راجو» برای نخستین‌بار در ایران / پایانی بر تقلیل‌گرایی در فلسفه تطبیقی

اخبار اندیشهکای‌پائیل در کتابش با نام «معرفت‌شناسی فلسفه تطبیقی» کوشید تا با بررسی و سنجش انتقادی آراء و اندیشه‌های راجو، بنیان فلسفۀ تطبیقی متداول را مورد نقد و طعنه قرار داده و الگوی جایگزین یعنی «فلسفه‌ورزی گشوده» را طرح کند.

در آیین بزرگداشت حکیم ملاصدرای شیرازی مطرح شد

محقق داماد و روایت طرد فیلسوف مسلمان/ گرفتاری انسان در جادوی «لایک‌ها و اصالت برند» / کالبدشکافی یک ابهام تاریخی در شاهکار فلسفی صدرالمتألهین

اخبار اندیشهآیت‌الله محقق‌داماد: «ملاصدرا ساختار فلسفی خود را بر هماهنگی میان عقل، کشف و دین بنا نهاد و در کشف حقایق الهی، از برهان عقلی، شهود عرفانی و معارف دینی به صورت توأمان بهره گرفت.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - اندیشه‌های مترجم کتاب«تعبیر رویاهای یک روحبین از طریق رویاهای متافیزیک»

۴۰۰ سال قبل، مبارزه کانت با روح بین ها، جن گیرها و معنویت‌های پوشالی/ از کاخ‌های مخروبه متافیزیک تا هذیان‌های مدرن

اخبار اندیشهآلنکا زوپانچیچ در فصل هفتم کتاب اخلاقیات امر واقعی دو گرایش عمده را در اندیشه کانت تشخیص می‌دهد و با تعابیر لکانی آن دو را «منطق اضطراب» و «منطق فانتزی» می‌نامد. من سعی کردم با توجه به دغدغه‌های خودم این «منطق اضطراب» در کانت را نشان بدهم. به‌علاوه کوشیدم نشان بدهم که همین انقلاب را به شکلی دیگر در اشعار حافظ  نیز  می‌توان  شناسایی کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- کتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت

ترجمه جدید عزت‌الله فولادوند منتشر شد

اخبار اندیشهکتاب «کارل مارکس و سنت اندیشه سیاسی در غرب» نوشته هانا آرنت با ترجمه عزت‌الله فولادوند به همت نشر ماهی منتشر شد.

نگاه قاسم پورحسن در باره جایگاه ملاصدرا در نظام حکمی ایران

پادزهر «پوپولیسم» و «بحران اخلاق» در دستان ملاصدرا / دعوت صدرالمتالهین به عقلانیت،خردورزی و اخلاق/ شالوده‌شکنی از قدرت بر مدار زور

اخبار اندیشهقاسم پورحسن گفت:‌ملاصدرا مهم‌ترین فیلسوفی است که دست به بازخوانی میراث ایرانی-اسلامی زد. در حکمت متعالیه، فلسفه بدون «معنای زندگی»، «اخلاق»، «فرهنگ» و «سعادت» معنا ندارد. این خرد ایرانی همان نگاه جامع به انسان و زیست اوست که بخشی از آن در ابن‌سینا و بخشی در ملاصدرا تجلی یافته است. به نظر می‌رسد باید ملاصدرا را از «انضمامی‌ترین» حیثِ تفکر، دوباره بازخوانی کرد.

کالبدشکافی انتقادی نظریه جواد طباطبایی در باب نسبت اندیشه، فقه و سیاست

چرا «نظریه ایرانشهری» ملغمه‌ای از ادعاهای بی‌دلیل است؟ / تناقض‌های جواد طباطبایی از «امتناع اندیشه» تا «آرمان ایرانشهری» چیست؟

اخبار اندیشه طباطبایی از نسبت اندیشه ایرانشهری و نظریه زوال سخن نگفته، هر چند معلوم است که اولی به اوضاع یک بوم نظر دارد و دومی به وضع اندیشه. اگر از یک «ایران» سخن می‏ گوییم، چگونه در نظریه زوال گفته شد که، برخلاف فوکو، بدبینانه از شرایط امتناع اندیشه سخن می‏ گوید، و این‏جا به شکل خوش‏بینانه درصدد ارائه بدیلی مناسب برای این مرزوبوم است؟

چرا بعضی‌ها پشت کلمات فلسفی و نظریه‌های عجیب و غریب پنهان می‌شوند؟

توهم خردمندی در لباس «نادان پیچیده» / نادانی یعنی در فلسفه هگل قوی است ولی روابط انسانی نمی داند

اخبار اندیشهنادانِ پیچیده به کسی گفته می‌شود که از نظر آکادمیک آموزش‌های سطح بالایی دیده، مدارج دانشگاهی را طی کرده و با واژگان تخصصی فراوانی آشناست، اما درکی از منطق واقعیت و عقل سلیم ندارد. چنین فردی ممکن است ساعت‌ها درباره عدالت اجتماعی در اندیشه «هگل» صحبت کند و مباحث نظری را با جزئیات باز کند، اما در عین حال نتواند یک تعامل ساده انسانی با همسایه خود برقرار کند. در این معنا، او نادان است، زیرا ارتباطش با تجربه عینی و زندگی واقعی قطع شده و پیچیده است، چون نادانی خود را پشت لایه‌های ضخیمی از واژگان تخصصی و نظریه‌های انتزاعی پنهان می‌کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - یادداشتی بر کتاب «علیه سیاست» نوشته آنتونی دو جسی

آیا سلطه سیاسی امری اخلاقا مشروع است؟/تردید در ساختارهای جهان مدرن

اخبار اندیشه«علیه سیاست» را می‌توان کتابی درباره «امکان تردید» دانست؛ تردید در ساختارهایی که جهان مدرن آن‌ها را طبیعی، اخلاقی و اجتناب‌ناپذیر جلوه داده است. کتاب از مخاطب نمی‌خواهد بی‌درنگ همه اشکال حکومت را نفی کند، بلکه او را دعوت می‌کند بار دیگر درباره نسبت میان قدرت، آزادی، اطاعت و زندگی جمعی بیندیشد... در مقدمه کتاب، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که آیا انسان واقعاً موظف است از تصمیم‌های دیگران تبعیت کند؟ و آیا می‌توان سلطه سیاسی را صرفاً به این دلیل که تاریخی و رایج شده، امری اخلاقاً مشروع دانست؟ دو جسی یادآور می‌شود که اگر این مسئله کاملاً بدیهی بود، بخش عمده فلسفه سیاسی از دوران باستان تاکنون حول پرسش از مشروعیت دولت شکل نمی‌گرفت.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵

انتشارات راتلج زندگینامه مجتهد شبستری به زبان انگلیسی منتشر کرد / امر سکولار با دین در تقابل نیست

اخبار اندیشهمحسن کدیور دربارۀ زندگینامه مجتهد شبستری نوشت: «کتاب کتایون امیرپور دربارۀ محمد مجتهد شبستری، چشم‌اندازی حیاتی دربارۀ این چهرۀ تاثیرگذار در بافتار اصلاح‌طلبی اسلامی در ایران پسا-انقلابی فراهم می‌کند.» ...امیرپور در مقدمه‌ای که بر کتاب نوشته بحث مهمی دربارۀ سکولاریزاسیون مطرح می‌کند.در نیمه قرن بیستم، این تلقی وجود داشت که دین از حوزۀ عمومی رخت برخواهد بست. چارلز رایت میلز در ۱۹۵۹ اعلام کرد که دین به زودی از صحنۀ عمومی محو می‌شود. این تلقی در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ رواج گسترده‌ای در دانشگاه‌ها و رسانه‌ها یافت و در پژوهش‌های جامعه‌شناختی هم تکرار شد.اما بیداری مذهبی در آمریکای لاتین، انقلاب اسلامی در ایران، و ظهور جنبش‌ها و جریان‌های مذهبی در خاورمیانه این تلقی را باطل کرد.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - «فلسفۀ تطبیقی و روش؛رویه‌‎های معاصر و امکان‌های آینده» منتشر شد

شاکلۀ فلسفۀ تطبیقی کثرت‌گرایانۀ آینده

اخبار اندیشهکتاب «فلسفۀ تطبیقی و روش؛رویه‌‎های معاصر و امکان‌های آینده»، شامل مقالاتی از متفکران شرق آسیا، جنوب آسیا، خاورمیانه، آفریقا، اروپا و آمریکا با نمایندگانی از طیف گسترده‌ای از سنت‌های فلسفی است...ویراستاران بیان می‌کنند از آنجایی‌که درحال حاضر منابع مهمی در باب تنوع ملاحظات روش‌شناختی وجود ندارد، محققان جوانتر باید این اثر را منبعی ارزشمند بیابند تا بتوانند این ملاحظات را مورد سنجش قرار داده، و انتخابی آگاهانه از میان آن‌ها داشته باشند یا حتی شاید رویکرد روش‌شناختی خود را گسترش دهند. به باور آنان اثر حاضر باید منبع مهمی برای هر پژوهشگری باشد که در حوزۀ فلسفۀ تطبیقی مشغول فعالیت و تحقیق است.

ضرورت تعهد اخلاقی در علوم سیاسی

اخبار اندیشهاگر تعهد اخلاقی پزشکان درباره تامین سلامت بعد فردی دارد، چنین تعهدی نزد سیاست‌گران بعدی جمعی و اجتماعی پیدا می‌کند. اگر پزشک سوگند یاد می‌کند که تنها به تندرستی مردم نظر داشته باشد و از هر غرض دیگری بپرهیزد، عالم سیاست و سیاست‌گر نیز در سطح جمعی تعهد اخلاقی مشابهی پیدا می‌کند.

میل تقلیدی و معمای بلاگردان؛ واکاوی خشونت از ژیرار تا شطرنج سیاسی ترامپ

محمدرضا تاجیک: ترامپ قربانی قدرت خود می شود/ قربانی‌سازی؛ از اسطوره‌های باستان تا دنیای مدرن / شطرنج‌بازان سیاسی در تله‌ی «بلاگردان خودساخته»

اخبار اندیشهمی‌توان این مقال را با این کلام به پایان برد که بازی‌گردان‌های بازی قربانی و بلاگردان، نهایتا توسط بازی خویش بازی می‌خورند و توسط خویش قربانی می‌شوند. به بیان دیگر، بلاگردانِ قربانی‌ساز، خودش است. اگر می‌خواهد از دهشت دریاهای هول و هایل و خشم طوفان‌ها و تفته‌دوزخ‌ها رهایی یابد، باید از سر میز بازی شطرنج خویش برخیزد. اگر می‌خواهد خشم و خشونت همگان را علیه خود هدایت و مهار کند، باید بر خود خشونت ورزد و به این واقعیت تلخ تن دهد که مشکل اوست و اوست که باید از میان برخیزد.

حسین نیکبخت و تبیین عالی‌ترین دستاورد فلسفی هگل

هگل علیه کانت؛ نبردی برای کشف «آزادی» در دل منطق و تناقض هگل/ آیا کلید درک دنیای امروز در «منطقِ هگل» نهفته است؟/ از رهگذر انقلاب کوپرنیکی کانت

اخبار اندیشهلونگونس برخی تفسیرها از منطق هگل را نادرست و حاکی از سوءفهم می‌داند. مثلاً طبق تفسیر گالوانو دلاولپه و لوچیو کولتی، هگل منکر هرگونه خودآیینی امر داده‌شده حسی می‌شود و بنابراین، تمایز مدنظر کانت میان تناقض منطقی و تضاد یا تقابل واقعی را رد می‌کند، یعنی تناقض هگلی تقابل را درون وحدت اندیشه هضم می‌کند.

به مناسبت زادروز کارل مارکس؛ کالبدشکافی مانیفست؛ تلفیق نبوغ ادبی و استراتژی سیاسی

هیچ کتابی به جز کتاب مقدس به اندازه مانیفست ترجمه و منتشر نشد / میراث گوته در دستان مارکس؛ وقتی ادبیات جهانی به تسخیر بازار در می‌آید

اخبار اندیشهمارکس در پی به چنگ آوردن سعادت در آینده بود. آینده‌ای که جامعه در آن، به تعبیر تری ایگلتون، به‌گونه‌ای سازمان‌ یافته که کار تا حد مقدور به‌صورت خودکار درآمده باشد، یعنی به شکلی که انسان‌ها، هم سرمایه‌داران و هم کارگران، دیگر به ابزارهای صرف تولید فروکاسته نشوند، بلکه این امکان را داشته باشند که شخصیت‌های خود را به‌صورت تام و تمام پرورش دهند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- دیدگاه های مترجم کتاب «خشونت و مدنیت» اثر اتین بالیبار

خشونت‌های پنهانی که جامعه را از درون می‌بلعد/ «مدنیت» تنها راه نجات از دو قطبی ها و فروپاشی اجتماعی

اخبار اندیشهپرسش اصلی این است که در چه شرایطی یک جامعه می‌تواند تعارض را در سطح سیاسی، مدنی و قابل‌گفت‌وگو نگه دارد، و در چه شرایطی تعارض به سمت انهدام متقابل، طرد کامل یا خشونت غیرقابل‌تبدیل سوق پیدا می‌کند. از این جهت، کتاب می‌تواند به ما کمک کند درباره مرز میان تعارض و ویرانی عمیق‌تر فکر کنیم... اهمیت کتاب نه در تفسیر مستقیم یک رویداد خاص، بلکه در فراهم‌کردن یک افق تحلیلی است. این کتاب به ما می‌آموزد که در دوره‌های تنش و بحران، بیش از همیشه باید به پرسش از مدنیت، شهروندی، و امکان کنش سیاسی غیر ویرانگر بازگردیم...به‌عبارت دیگر، هدف کتاب دفاع از نوعی سیاستِ ضد فروپاشی اجتماعی است؛ سیاستی که بتواند بدون انکار تعارض، از غلتیدن جامعه به سمت طرد، دشمن‌سازی و انهدام جلوگیری کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- جستاری در باب رهایی از استبداد بهره‌وری

اندیشیدن به بی‌هدفی / چگونه بی‌هدفی می‌تواند زندگی را از چنگ کار نجات دهد؟

اخبار اندیشه«تقویم بی‌هدفی» تام لاتس، با ترجمه‌ حمیدرضا کیانی، تلاشی است برای جدی‌گرفتن لحظه‌هایی که ظاهراً «وقت تلف کردن» نام می‌گیرند. نویسنده با تکیه بر سنت‌های فلسفی، ادبی و هنری، نشان می‌دهد که تعلیق موقت منطق بهره‌وری و هدف‌گذاری، نه نشانه‌ی تنبلی، بلکه شرط امکان نوعی تجربه‌ی عمیق‌تر از جهان و خود ماست. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از قطعات و جستارهای کوتاه، خواننده را به بازاندیشی در نسبت میان کار، فراغت و بی‌هدفی فرامی‌خواند.

زهرا توحیدی و تبیین نقش تشکل های مردم نهاد در ایران

استراتژی بقا؛ حرکت از نهادهای مدنی به نهادهای خیریه / جامعه مدنی ابزاری برای هژمونی دولت تا پناهگاه جامعه / پل‌های لرزان میان دولت و مردم

اخبار اندیشهمحور جامعه مدنی، امر عمومی است. چه امر عمومی پیگیری خواست و اهدافی سیاسی باشد یا بخشی از اقتصاد که نه به سود بلکه به فعالیت‌های غیردولتی عام‌المنفعه توجه دارد و در نهایت رابطه متقابلی با سرمایه‌های اجتماعی و اعتماد عمومی دارند. در واقع اساساً آنچه امکان فکر کردن به جامعه مدنی را فراهم می‌کند وجود سطحی اعتماد است و این تأثیر متقابل است؛ یعنی جامعه مدنی فعال و پویا بر میزان اعتماد می‌افزاید و سرمایه‌های اجتماعی یک جامعه را تقویت می‌کند.

«آخرالزمان بدون پادشاهی» در اندیشه ژیژک؛ آیا تکنولوژی تیر خلاص را به انسانیت شلیک می‌کند؟

بزرگ‌ترین کابوس بشر عصر دیجیتال دنیای بدون رنج و مرگ / شفافیت مطلق فناوری، «سوژه آزاد» را به بن‌بست تاریخ می‌کشاند

اخبار اندیشهژیژک تأکید می‌کند که مقاومت واقعی نه در رد کامل فناوری، بلکه در حفظ آن هسته ناگفتنی و مقاومت‌کننده سوژه است. تا وقتی سوژه بتواند بگوید «نه»، حتی در میان قوی‌ترین شبکه‌های دیجیتال، هنوز امیدی برای انسانیت باقی مانده است. این رساله پایانی، کتاب را با پرسش‌های باز و تأمل‌برانگیز به پایان می‌رساند و خواننده را وادار می‌کند تا خود نیز در موقعیت سوژه عصر دیجیتال بیندیشد: آیا حاضر هستیم برای شفافیت و راحتی بیشتر، عمق وجودی و آزادی خود را قربانی کنیم؟

گفتار فرهیختگان و اندیشمندان در چهلمین روز درگذشت «اصغر دادبه»

پورجوادی: همه را از «دادبه» گرفتند. از همۀ ما هم می‌گیرند / میرانصاری: همۀ عمر، ایران و انسان را فریاد زد

اخبار اندیشه به‌گفته سیدعباس صالحی: «دکتر دادبه از جمله اندیشمندانی بود که گرچه آموزش دانشگاهی خود را در حوزۀ فلسفه پی گرفت، اما دلبستگی عمیق و صمیمانه‌ای به ادبیات فارسی داشت. این تعلق خاطر صرفاً یک علاقۀ شخصی نبود، بلکه از درکی عمیق نسبت به جایگاه ادبیات در فرهنگ و هویت ایرانی سرچشمه می‌گرفت.»

به‌همت خانه حکمت برگزار می‌شود

«دیدن در تاریکی» بررسی می‌شود

اخبار اندیشهکتاب «دیدن در تاریکی» با کارشناسی امیراحسان کرباسی‌زاده روز یکشنبه بیستم اردیبهشت‌ماه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

عبور از بن بست های استراتژیک با آشتی ملی

اخبار اندیشهدر اندیشه سیاسی ماکیاولی، قدرت از آن کسی است که فضیلتِ کنترل شرایط و به نفع خود چرخاندن اوضاع را دارد، و این فضیلت، عینِ قدرت است. ماکیاولی، انسان‌ها و شهریاران عالم را در جنگی دائمی با یکدیگر می‌داند، با این حال ماکیاولی به انسان‌ها حتی در روزهای سخت وعده گشایش می‌دهد به شرط آنکه خود را در مواجهه با اتفاقات پیش‌رو همدست بخت کنند یا بکوشند خود را در مسیر سرنوشتی قرار دهند که به تعبیر نیچه بر فراز همه‌چیز ایستاده است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- پیامدهای عصر دیجیتال بر آزادی و خودآگاهی انسان در کتاب «هگل در مغز سیمی»

حاکمیت پلیس دیجیتالی با فکرخوانی مستقیم / عصر دیجیتال ژیژک ثبت مستقیم تجربه درونی، حتی کلمات و ذهن آدمی

اخبار اندیشهژیژک در فصل آغازین کتاب «هگل در مغز سیمی» با عنوان «دولت پلیسی دیجیتال» به سراغ یکی از مهم‌ترین پرسش‌های عصر ما می‌رود: وضعیت آزادی اجتماعی امروز ما، در جهانی که فناوری‌های دیجیتال و رابط‌های مستقیم مغز و کامپیوتر در حال شکل‌گیری هستند، چگونه است؟ او این فصل را نقطه ورود به کل کتاب قرار می‌دهد و با استفاده از تقابل فلسفی میان دو متفکر آلمانی، فیشته و هگل نشان می‌دهد فناوری «مغز سیمی» ممکن است نه به سمت آزادی بیشتر، بلکه به سوی شکلی جدید و پیچیده‌تر از کنترل و نظارت حرکت کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵- درباره «زمین و خدایان؛ درآمدی بر منظومه‌ فکری مارتین هایدگر»

سایه «زمین و خدایان» بر هستی شناسی انسان و خود هستی در اندیشه هایدگر / «کلیدِ» ورود به جهان هایدگر پس از نقد متافیزیک

اخبار اندیشهکتاب وایسیناس به دلیل چارچوب منظم سه‌گانه‌اش، برای دانشجویانی که می‌خواهند از سردرگمی میان «هستی و زمان» و متون پس از چرخش هایدگر رهایی یابند، بسیار ارزشمند است. این کتاب درواقع «کلیدِ» ورود به جهان هایدگر پس از نقد متافیزیک است، جایی‌که او در تلاش برای یافتن یک زبان و تفکر «دیگر» (Another Thinking) برای هستی است.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵-واکاوی جبهه‌گیری‌های عجیب در کتاب «ضد روشنگری» گریم جرارد

چرا روشنگری این همه دشمن دارد؟/ مهمترین انتقادات علیه روشنگری در ۲۵۰ سال گذشته

اخبار اندیشه«کتاب ضد روشنگری از قرن هجدهم تا امروز» نوشته  گریم جرارد با ترجمه فرهاد سلیمان نژاد  با مروری گسترده بر چهره های اصلی دویست و پنجاه سال گذشته و ارزیابی دقیق از متقاعدکننده بودن رایج ترین و مهم ترین انتقادات روشنگری، اشکال متنوع تفکر در این زمینه را بررسی می کند.

نمایشگاه اندیشه ۱۴۰۵ - درباره‌ کتاب احساسات سیاسی نوشته‌ مارتا سی. نوسباوم

نوسباوم نظریه رالز را به احساسات سیاسی تسری داد / دمیدن روح در کالبد لیبرالیسم 

اخبار اندیشهمی‌شود گفت کتاب نوسباوم از چهار جهت کتابی پیشرو و متمایز است. اوّل این‌که پروژه‌ی جان رالز را به‌خوبی به حوزه‌ احساسات سیاسی تسری می‌دهد. دوم این‌که پیوندی علمی میان نظریات حوزه‌ روانشناسی و حوزه‌ فلسفه‌ سیاسی برقرار می‌کند. سوم آن‌که نگاه او به سیر تکوین دموکراسی هند که طیف زیادی از ادیان و فرهنگ‌ها را دربرگرفته قابلیت انتشار نظراتش به کشورهای با تنوع‌های قومی و نژادی را می‌دهد.